Pyza na polskich dróżkach – zapomniana bajka i książka Hanny Januszewskiej. Poznaj historię, ilustracje Adama Kiliana i zrób własną Pyzę z papieru z dziećmi!
Kim była Pyza? Wracamy do czasów naszego dzieciństwa 🧡
Jest w naszych wspomnieniach z dzieciństwa taka kluseczka, która potrafiła uciec ze stolnicy, zobaczyć więcej Polski niż niejeden dorosły i wzruszyć nas bardziej niż niejedna bajka Disneya. Mowa oczywiście o Pyzie na polskich dróżkach – bohaterce książki Hanny Januszewskiej, którą znają nasi rodzice i dziadkowie, a którą dziś warto na nowo odkryć razem z dziećmi.
Historia jest prosta i urocza: mazowiecka gospodyni lepi kluski, a jedna z nich – żywa, ciekawska i pełna temperamentu Pyza – zamiast wpaść do garnka, ucieka w świat. I zaczyna się prawdziwa wędrówka po Polsce: Pyza odwiedza Żelazową Wolę, gdzie słucha koncertu Chopina, zagląda do Warszawy, gubi się w kurpiowskiej wsi, przemierza Puszczę Białowieską, leci z gęsimi klucza nad rozlewiskami w stronę Śląska, wędruje na Podhale, do Krakowa i do Kazimierza Dolnego, by na koniec – zmęczona, ale mądrzejsza – wrócić do domu.
To nie jest zwykła bajka o zwierzątku, które zwiedza świat. To prawdziwa lekcja geografii i tradycji polskiej – tylko podana w tak ciepłym, poetyckim języku, że dzieci chłoną ją bez poczucia, że się „uczą”.
Charakterystyczne ilustracje – ręka Adama Kiliana ✏️
Nie sposób mówić o Pyzie bez wspomnienia o człowieku, który dał jej twarz – Adamie Kilianie, jednym z najbardziej cenionych polskich ilustratorów i scenografów. To jego charakterystyczna, czarno-biała, oszczędna w formie kreska sprawiła, że Pyza stała się rozpoznawalna na pierwszy rzut oka i zapadła w pamięć całym pokoleniom czytelników. Kilian tworzył ilustracje, które – mimo prostoty – potrafiły oddać zarówno humor, jak i wzruszenie tej opowieści.
Pyza w telewizji – bajka, która straszyła i wzruszała jednocześnie 📺
Na podstawie książki powstała również lalkowa bajka telewizyjna, którą wielu z nas pamięta z dobranocek. Animacja poklatkowa z lalkami miała w sobie ten specyficzny, trochę surowy klimat dawnej polskiej animacji – dla jednych czarujący, dla innych odrobinę niepokojący (do dziś krąży wśród dorosłych widzów wspomnienie kultowej kwestii: „Matulu, matulu! Ta Pyza ma oczy!”). Właśnie to połączenie ciepła i lekkiego dreszczyku sprawia, że Pyza tak mocno zapada w pamięć – to bajka, którą się pamięta emocjami, nie tylko fabułą.
Nowe życie Pyzy – zróbcie ją razem z papieru! ✂️🧡
Zamiast tylko wspominać Pyzę, postanowiłam dać jej nowe, papierowe życie – takie, które dzieci mogą wziąć w ręce, ożywić i zabrać ze sobą na własną wędrówkę po Polsce.
Nasza wersja, którą nazwalyśmy Ludką to postać w stroju ludowym z efektowną, trójwymiarową spódniczką wykonaną techniką harmonijki (akordeonowego składania papieru) – prosta, satysfakcjonująca technika, którą dzieci opanowują w kilka minut, a efekt zachwyca za każdym razem. Do tego dołączamy kolorowanki – tło w postaci polskiej scenerii (łąka, droga, słońce, kwiaty), które dziecko najpierw koloruje, a na koniec przykleja swoją Ludkę, tak by naprawdę „szła” swoją dróżką przez namalowany krajobraz.
To połączenie plastyki, cierpliwości (składanie harmonijki to świetne ćwiczenie grafomotoryczne!) i odrobiny magii – bo papierowa figurka nagle
ożywa na tle własnoręcznie pokolorowanej scenerii.
Jak złożyć spódniczkę
- Wytnij postać dziewczynki.
- Weź kwadrat kolorowego papieru o wymiarach 9 × 9 cm.
- Złóż papier w regularną harmonijkę (zygzak, „w kominek”) – pasek po pasku, w jedną i w drugą stronę.
- Złóż gotową harmonijkę na pół.
- Sklej ze sobą wewnętrzne brzegi złożonej harmonijki – w ten sposób powstanie efektowna, wachlarzowata spódniczka.
- Przyklej gotową spódniczkę do postaci dziewczynki.
- Przyklej gotową Pyzę na wybranej kolorowance – tak, by „szła” swoją dróżką przez namalowany krajobraz.
Zapraszam do naszego sklepu po zestaw kolorowanek >>>
💡 Ludka wędruje przez polskie krajobrazy
Skoro książkowa Pyza zwiedziła pół Polski, czemu nasza papierowa Ludka miałaby zatrzymać się na jednej scenerii? Przygotowaliśmy kolorowanki – tła z których każda przenosi Ludkę w inny zakątek polskiego krajobrazu:
- 🌻 Mazowiecka łąka i wiejska dróżka (start podróży)
- 🏔️ Podhale i Tatry (górska sceneria)
- 🏰 Wiejska zagroda (wiejski klimat)
- 🌊 Jezioro (wodna przygoda)
- 🌲 Puszcza Białowieska (leśna dzicz)
Co tydzień publikujemy kolorowanki na facebooku – dzieci kolorują nowe tło, przyklejają tę samą Ludkę i w ten sposób powstaje mini-dziennik podróży, dokładnie jak w książce Hanny Januszewskiej.
Najczęściej zadawane pytania o Ludkę ❓
Kto napisał „Pyza na polskich dróżkach”?
Autorką książki jest Hanna Januszewska, a charakterystyczne, czarno-białe
ilustracje stworzył Adam Kilian.
O czym opowiada książka o Pyzie?
O małej kluseczce, która ucieka ze stolnicy mazowieckiej gospodyni i wyrusza w podróż po Polsce, odwiedzając m.in. Żelazową Wolę, Warszawę,
Puszczę Białowieską, Kraków i Podhale.
Czy na podstawie książki powstała bajka?
Tak, powstała lalkowa animacja telewizyjna, znana wielu widzom z kultowej kwestii „Matulu, matulu! Ta Pyza ma oczy!”.
Jak zrobić własną Ludkę z papieru?
Wystarczy wydrukować postać Ludki, złożyć pasek papieru techniką harmonijki na spódniczkę, skleić w wachlarz i przymocować do figurki – całość zajmuje około 15 minut i jest odpowiednia nawet dla najmłodszych dzieci.
Dla jakiego wieku dzieci odpowiednia jest ta aktywność?
Kolorowanka i składanie Ludki sprawdzą się już od 4. roku życia (z pomocą dorosłego przy składaniu harmonijki), a samodzielnie dzieci wykonają zadanie od około 6.–7. roku życia.
👉 Pobierz zestaw „Pyza na polskich dróżkach” – kolorowanka + Pyza do wycięcia i złożenia”
